บทเทศน์ประกอบการปฏิบัติจิตสำหรับบุคลากรของสันตะสำนัก: (4) ความตายครั้งที่สอง (4/10)
บาทหลวงโรแบร์โต ปาโซลีนี (คณะภราดาน้อยกาปูชิน) นักเทศน์ประจำพระองค์สมเด็จพระสันตะปาปา ได้นำไตร่ตรองภายในการปฏิบัติจิตสำหรับบุคลากรของสันตะสำนักประจำปี 2025 โดยในครั้งที่ 4 เมื่อวันอังคารที่ 11 มีนาคม 2025 เวลา 9.00 น. มีหัวข้อเรื่อง “ความตายครั้งที่สอง” และมีเนื้อหาโดยสรุป ดังนี้
พระคัมภีร์ได้กล่าวไว้ว่า ประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติเป็นความตึงเครียดระหว่างคำมั่นสัญญาแห่งชีวิตนิรันดรกับความเป็นจริงแห่งความตาย ความซื่อสัตย์และความไม่ซื่อสัตย์ของประชากรอิสราเอลในขณะที่พวกเขาพยายามอย่างไม่หยุดหย่อนเพื่อค้นหาดินแดนแห่งพันธสัญญา เป็นสิ่งที่สื่อถึงการปะทะกัน[ระหว่างสองสิ่ง]นี้ ขณะที่นักบุญเปาโลได้กล่าวถึงความย้อนแย้งภายในการมีตัวตน[ของมนุษย์]เอาไว้ด้วยคำพูดที่ว่า มนุษยชาติกำลังจะตาย แต่ก็มีชีวิต (2 คร 6:9)
ประกาศกเอเสเคียลได้บรรยายเงื่อนไขเช่นนี้เอาไว้ ผ่านทางภาพนิมิตหุบเหวที่เต็มไปด้วยกระดูกแห้ง ๆ (อสค 37:1-28) สิ่งที่สื่อถึงประชากรอิสราเอลคือสุสานกลางแจ้งที่ปราศจากชีวิตและความหวัง [อย่างไรก็ตาม] พระเจ้าได้ทรงสั่งให้ประกาศก[เอเสเคียล]กล่าวต่อกระดูกเหล่านั้น ทำให้กระดูกเชื่อมติดกันและมีเนื้อหนังหุ้มอีกครั้ง แต่ก็ยังคงปราศจากชีวิต จนกระทั่งจิตวิญญาณได้พ่นเข้าไปยังกระดูกทั้งหลาย
ภาพนิมิตของประกาศก[เอเสเคียล]ไม่ได้เป็นการบรรยายเรื่องพงศ์พันธุ์อิสราเอลจะได้กลับจากการเนรเทศเท่านั้น หากแต่เป็นภาพสะท้อนสภาพความเป็นมนุษย์ด้วย บ่อยครั้งที่เรามีตัวตนโดยที่ไม่ได้มีชีวิตอยู่อย่างแท้จริง กระดูกแห้งเป็นสัญลักษณ์สื่อถึง “ความตายครั้งแรก” ซึ่งเป็นความตายภายในที่ปรากฏขึ้นท่ามกลางความกลัว ความเมินเฉย และความหมดหวัง นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับอาดัมและเอวาหลังจากที่พวกเขาได้ทำบาป กล่าวคือ ร่างกายของเขามีชีวิต แต่ถูกแยกออกจากพระเจ้า
มีเพียงพระจิตของพระเจ้าเท่านั้นที่จะช่วยให้เรามีชีวิตได้อย่างแท้จริงอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความตายอีกอันหนึ่ง คือ “ความตายครั้งที่สอง” ซึ่งบ่อยครั้งเข้าใจกันว่าเป็นการตัดสินลงโทษนิรันดร แต่ก็ยังอาจเข้าใจได้อีกทางหนึ่งว่า หมายถึงความตายทางชีววิทยา [ในความหมายอย่างหลังนี้ ย่อมกล่าวได้ว่า]ผู้ใดที่เอาชนะความตายครั้งแรก ซึ่งหมายถึงความกลัว ความเห็นแก่ตัว และภาพลวงว่าเราสามารถควบคุมชีวิตตนเองได้ ผู้นั้นย่อมสามารถเผชิญความตายครั้งที่สองโดยไม่หวาดกลัว นักบุญฟรานซิสแห่งอัสซีซีได้ชี้ถึงเรื่องนี้ภายในบทเพลงสรรเสริญพระเจ้าในสรรพสิ่ง ซึ่งในที่นี้ ท่านได้สรรเสริญผู้คนที่น้อมรับความตายภายใน[พระพรของ]พระเจ้า
การเผยแสดงได้ยืนยันว่า “ผู้ใดมีชัยชนะจะไม่ถูกทำร้ายจากความตายครั้งที่สอง” (วว 2:11) ผู้ใดก็ตามที่เจริญชีวิตในความเชื่อและความหวัง ผู้นั้นย่อมก้าวผ่านความตายได้โดยไม่ถูกความตายบดขยี้ ภาพนิมิตของประกาศกเอเสเคียลได้สอนเราทั้งหลายว่าการฟื้นคืนชีพได้เริ่มต้นแล้ว พระเจ้าไม่ได้ทรงรอให้เราต้องตายก่อนถึงจะได้รับชีวิตนิรันดร หากแต่ทรงมอบเสนอ[ชีวิตนิรันดร]ให้แก่เราทั้งหลายอยู่แล้วในตอนนี้ ขอเพียงให้เราน้อมรับพระจิตของพระองค์ คำถามที่แท้จริงจึงเป็นเรื่องที่ว่า เราอยากจะเป็นกระดูกแห้งต่อไป หรือเราจะยอมเปิดใจเพื่อให้ชีวิตที่แท้จริง[จากพระเจ้า]ทำให้เรามีชีวิตขึ้นอีกครั้ง
(วิษณุ ธัญญอนันต์ และวรินทร เติมอริยบุตร แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เก็บบทเทศน์การเข้าเงียบประจำปี 2025 เทศกาลมหาพรต มาแบ่งปันและเพื่อการไตร่ตรอง)